Kalwaria Wejherowska była czwartą z kolei kalwarią powstałą
w czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej - po Zebrzydowskiej,
Pakoskiej i Żmudzińskiej. Inicjatorem jej utworzenia i głównym
fundatorem był wojewoda malborski Jakub
Wejher.
Starania o zgodę władz kościelnych Wejher wszczął prawdopodobnie
równocześnie z lokowaniem Wejherowskiej Woli, późniejszego
Wejherowa. Wojewodę wspierali w działaniach archidiakon pomorski
Jan Mateusz Judycki oraz opat cystersów oliwskich Aleksander
Kęsowski. To właśnie jeden z cystersów oliwskich, ojciec Robert
z Werden wyliczył odległości pomiędzy stacjami przyszłej kalwarii
opierając się na faktycznych pomiarach Drogi Chrystusa w Jerozolimie
i oznaczył w terenie lokalizację przyszłych kaplic krzyżami.
Wg lokalnej tradycji pomiarów Drogi Chrystusowej dokonał osobiście,
odwiedzając Jerozolimę, wg niektórych historyków oparł je
o ustalenia XVI-wiecznego badacza Krystiana Adrichomiusa.

Jednym z elementów zmierzających do wybudowania kalwarii
było sprowadzenie do Wejherowa konwentu Franciszkanów Ściślejszej
Obserwacji. Wprawdzie główne zadanie reformatów polegało na
szerzeniu wiary katolickiej m. in. poprzez edukację, ale w
zamyśle Wejhera zakonnicy mieli opiekować się przyszłą kalwarią.
Jak tylko bp włocławski i pomorski Mikołaj Albert Gniewosz
z Aleksandrowa zezwolił na budowę kalwarii (9 czerwca 1649
r.) od razu przystąpiono do wznoszenia kaplic. Ich fundatorami
byli nie tylko Jakub Wejher i członkowie jego rodziny, ale
też współpracownicy i przyjaciele wojewody: archidiakon Jan
Mateusz Judycki, opat Aleksander Kęsowski, dworzanie Wejhera.
Intensywne prace przerwał najazd szwedzki, tak iż budowa 24
kaplic kalwarii trwała do 1666 r. Inicjator budowy, Jan Wejher,
który ufundował 11 kaplic już wtedy nie żył, ale jego "patronat"
trwał nadal - w obliczu szwedzkiego zagrożenia wojewoda przekazał
znaczny depozyt pieniężny miastu Frydląd (dziś Debrzno) z
przeznaczeniem na utrzymanie kalwarii, z którego odsetki wypłacane
były opiekującym się kalwarią franciszkanom do końca XVII
w. |